Damar sertliği bir atardamar hastalığıdır. Atardamar duvarında önce bir daralma ve daha sonra tıkanma oluşur. 50 yaşından sonra görülme olasılığı çok yüksektir. Kalp, beyin ve bacak damarları en çok tıkanan damarlardır. Tıkanmış damar sonucu organlar yeteri kadar beslenemez ve çok ciddi sorunlar oluşur. Ülkemizde hastalık sonrası yaşanan ölüm vakalarının yarısına neden olan bir hastalıktır.

Vücudun her bölgesine damar ulaştığı düşünülürse tıkanan bir damarın ne kadar büyük sorunlara yol açacağı daha kolay anlaşılacaktır. Bazen tek bir bölgede tıkanma olabildiği gibi bazen de çoklu bölgelerde tıkanma yaşanır. En tehlikeli damar tıkanıklığı sorunu bunlardır. Hangi damar tıkanırsa o damarın beslediği organlar çok ciddi tahribat yaşar. Yeteri kadar beslenemeyen ve oksijenden mahrum kalan doku ve organlarda sıkıntılar meydana gelir.

Kalp Krizine Yol Açar

Kalp krizlerinin önemli bir bölümünün sorumlusu damar tıkanıklığı sorunlarıdır. Bunun yanında felç oluşumuna sebep olur ve ayaklarda ciddi yara oluşumuna da yol açarlar. Damar hastalıklarına bağlı ölümlerin önemli bir bölümünü bunlar oluşturur.

Görülme Sıklığı

50 yaş üzerinde, şeker hastalarında, kolesterol seviyesi yüksek olanlarda, sigara kullananlarda ve yüksek tansiyonu olanlarda damar tıkanıklığı çok daha fazla görülür.

Hangi damar tıkanırsa o damarda beslenme sorunu oluşur ve organ besinsiz ve oksijensiz kalır. Kalp damarı tıkanırsa kalp krizi, beyine giden damar tıkanırsa felç ihtimali neredeyse kesindir. Ayrıca tıkanan ayak damarları yürümede zorluk ve ağrı oluşturur ve sonucu kangrene varır.

Damar Sertliği Teşhisi

Hastanın anlattıkları çok dikkatlice dinlenir ve daha sonra fiziki muayene yapılır. Daha sonra bir takım kan testleri ve görüntüleme yöntemleri sonrası kesin tanı koyulur.

Tedavisi Nasıldır?

Bilinmesi gerekir ki, tıp dünyası damar açıcı ilaç henüz geliştirememiştir. Bu nedenle damar açıcı adı altında satılan ilaçlar ya da benzeri ürünler asla kullanılmamalıdır. Bunlar genellikle kanı sulandıran ya da kılcal damarları genişleten ilaçlardır. Asla damarları açmazlar. Damar sertliğinin kesin bir tedavisi yoktur. Damar sertliğine sebep olabilecek risk unsurlarının giderilmesine çalışılır. Bazı destekleyici ilaç tedavileri uygulanır.

Aşırı sorun yaratan bir damar tıkanıklığı durumu var ise anjiyografi ya da cerrahi operasyon gerekebilir.

Tümüyle tedavi edilemez olsa bile yavaşlatılabilir bir hastalıktır.

Cerrahi yöntemlerle kalpte oluşan tıkalı ya da daralmış damara stent veya balon yöntemi uygulanır. Pıhtılı bir tıkanıklık var ise pıhtı emici ya da dağıtıcı tedavi uygulanır.

Kalbe giden damarın tıkanması sonucu yapılan ameliyat olarak bilinen bypass sık uygulanan bir cerrahi yöntemdir. Sadece kalp için değil tıkanan bacak damarları için de aynı ameliyat uygulanır.

Beslenmenin Önemi Damar tıkanıklığına neden olan tüm yiyeceklerden kaçınmak gerekir. Margarin asla kullanılmamalı, kızartma olabildiğince tüketilmemelidir. Sigara ve alkol asla kullanılmamalıdır. Şekerli gıdaların tüketimine de sınırlama getirilmelidir. İşlenmiş gıdalardan uzak durmak gerekir. Geç saatlerde yemek yenmemelidir.

Faydalı Gıdalar

Lifli gıdalar, omega 3, E vitamini içerikli besinler, doymamış yağ oranı yüksek gıdalar (zeytinyağı, tereyağı), kolesterolü düşürecek meyve sebze ve çayların içilmesi, düzenli egzersiz ama kalbi yormayan sporlara yönelmek (günde 20 dakika orta tempoda yürümek) kalp ve damarların en iyi dostudur.

Bypass ameliyatı geçirmiş kişiler yukarıda açıklananlara çok daha dikkat etmelidirler. Sigara ve alkolden kesin olarak uzak durmalıdırlar. Spor yaparken asla aşırıya kaçmamalıdırlar. Ameliyat geçiren kişilerin yapacağı spordan çok egzersiz şeklinde olmalı ve hergün 15-20 dakika civarında hafif tempoyu geçmeyecek yürüyüşler yapmalıdırlar. Yağlı gıdaları tüketmemeye azami özen göstermelidirler.